Bir Akşam Defterime Yazdığım Kültür Hikâyem
Kayseri’de yaşadığım evin küçük balkonunda otururken, elimde yıllardır yanımdan ayırmadığım defterim vardı. Yaşım 25’ti ve o akşam yine içimde birikenleri yazmak istiyordum. Bazı günler insan sadece yaşadıklarını değil, hissettiklerini de kaydetmek ister. Benim için günlük tutmak tam olarak böyleydi. Kimi zaman mutluluğumu, kimi zaman kırgınlıklarımı, kimi zaman da geleceğe dair umutlarımı yazıyordum.
O gün biraz hüzünlüydüm. Çünkü son zamanlarda çevremde birçok şeyin değiştiğini fark ediyordum. Çocukluğumda büyüklerimin anlattığı hikâyeler, mahallemizde duyduğum eski türküler, bayram sabahlarının heyecanı sanki yavaş yavaş uzaklaşıyordu. İnsan büyüdükçe bazı şeylerin değerini daha iyi anlıyor. Ben de o akşam defterime şu cümleyi yazmıştım:
“Bizi biz yapan şeyleri kaybetmekten korkuyorum.”
Aslında bu korku beni çok düşündürdü. Kültürümüzün öğeleri nelerdir diye kendi kendime sordum. Bir toplumun kültürü sadece tarihi binalardan, kitaplardan ya da geçmişten kalan eserlerden oluşmazdı. Kültür; soframızdaki yemekten söylediğimiz şarkıya, aile büyüklerimizin öğütlerinden bayram ziyaretlerine kadar hayatımızın her noktasında yaşayan büyük bir hikâyeydi.
Kayseri’de Geçmişten Bugüne Taşınan Kültür İzleri
Sevgili okurlar, Cevi ekibi olarak bugün “Kültürümüzün öğeleri nelerdir” konusunu sizlerle paylaşmaktan heyecan duyuyoruz.
Ben Kayseri’de büyüdüm. Bu şehir bana sadece yaşadığım bir yer olmadı, aynı zamanda karakterimin bir parçası oldu. Sabahları sokaktan gelen simitçi sesleri, kış günlerinde evlerin içine yayılan yemek kokuları, komşuların birbirine olan bağlılığı benim hafızamda özel bir yere sahipti.
Bir gün babaannemi ziyaret ettiğimde onun eski sandığını açmasını istemiştim. O sandığın içinde yıllardır sakladığı yazmalar, eski fotoğraflar ve el emeği birkaç parça eşya vardı. Sandığı açtığında yüzündeki mutluluğu hâlâ hatırlıyorum. Sanki geçmişin kapısını aralamış gibiydi.
Babaannem bana gençliğinde yaşadığı bayramları anlattı. Bayram sabahları erkenden kalktıklarını, herkesin birbirinin evine giderek büyüklerin ellerini öptüğünü, sofraların kalabalıklaştığını söyledi. Onu dinlerken hem heyecanlandım hem de içimde küçük bir burukluk hissettim. Çünkü günümüzde bazı geleneklerin eskisi kadar güçlü yaşanmadığını düşünüyordum.
O an fark ettim ki kültürümüzün en önemli öğelerinden biri kuşaktan kuşağa aktarılan değerlerdi. Bir insanın ailesinden öğrendiği saygı, sevgi, dayanışma ve paylaşma duygusu aslında kültürün görünmeyen ama en güçlü tarafıydı.
Aile Bağları ve Geleneklerin Sıcaklığı
Benim için kültür denildiğinde aklıma ilk gelen şey aile olur. Çünkü insan dünyaya geldiği anda aslında bir hikâyenin içine doğar. O hikâyeyi bize annemiz, babamız, büyüklerimiz ve yaşadığımız çevre anlatır.
Geçen kış ailece yaptığımız bir akşam yemeği benim için unutulmaz bir anıya dönüştü. Annem sofraya Kayseri mantısı hazırlamıştı. Masanın etrafında herkes vardı. Babam eski günlerden bahsediyor, annem çocukluğumla ilgili komik anılar anlatıyor, ben ise onları dinlerken içimde büyük bir huzur hissediyordum.
O akşam kendimi çok mutlu hissettim. Çünkü bazen insan büyük mutlulukları uzaklarda arıyor ama en değerli anlar aslında kendi evinin içinde saklı oluyor.
Türk kültüründe aile kavramının çok özel bir yeri vardır. Büyüklerle birlikte vakit geçirmek, küçükleri korumak, zor zamanlarda birbirine destek olmak yüzyıllardır devam eden önemli değerlerimizdendir. Bu değerler sadece sözlerle değil, davranışlarla öğrenilir.
Ben de gelecekte kendi ailemi kurduğumda bu sıcaklığı devam ettirmek istiyorum. Çünkü bana göre kültürümüzün en güçlü miraslarından biri, insanların birbirine duyduğu samimi bağdır.
Yemeklerimiz: Bir Sofrada Toplanan Anılar
Kültürümüzün öğeleri arasında yemeklerin çok özel bir yeri olduğunu düşünüyorum. Çünkü yemek sadece karın doyurmak değildir. Bir yemek bazen bir hatıradır, bazen bir kutlamadır, bazen de insanların bir araya gelme sebebidir.
Kayseri’de büyüyen biri olarak pastırma, mantı ve sucuk gibi lezzetlerin sadece yiyecek olmadığını biliyorum. Bunların her birinin arkasında emek, gelenek ve geçmiş vardır.
Bir keresinde annemle birlikte mantı yapmıştık. Küçük hamur parçalarını hazırlarken annem bana kendi annesinden öğrendiği yöntemleri anlattı. O an çok duygulandım. Çünkü aslında sadece yemek yapmıyorduk; yıllar öncesinden gelen bir bilgiyi devam ettiriyorduk.
O gün defterime şunu yazdım:
“Bir tarif bazen sadece malzemelerden oluşmaz. İçinde insanların sevgisi, sabrı ve geçmişi vardır.”
Kültürümüzün mutfak tarafı da tam olarak böyleydi. Her yöremizin kendine özgü yemekleri, pişirme yöntemleri ve sofra alışkanlıkları vardı. Bu çeşitlilik bizi zenginleştiren en güzel özelliklerden biriydi.
Dilimiz, Hikâyelerimiz ve Şarkılarımız
Bir toplumun kültürünü taşıyan en önemli araçlardan biri dildir. Konuştuğumuz kelimeler, kullandığımız deyimler, büyüklerimizin anlattığı hikâyeler aslında geçmişten gelen bir mirastır.
Babaannemin bazı sözlerini bugün bile hatırlarım. Bazen tek bir cümlesi bile bana uzun uzun düşünme fırsatı verirdi. Onun kullandığı eski kelimeler, anlattığı masallar ve söylediği türküler benim için çocukluğumun sesi gibidir.
Özellikle türkülerimizin kültürümüzde çok büyük bir yeri olduğunu düşünüyorum. Çünkü her türkü bir insanın duygusunu taşır. Kimi zaman ayrılığı, kimi zaman sevgiyi, kimi zaman hasreti anlatır.
Bir akşam eski türküleri dinlerken garip bir duygu yaşadım. Hem geçmişe özlem duydum hem de geleceğe dair umutlandım. Çünkü kültür yaşayan bir şeydi. Geçmişten gelen değerler, yeni nesillerle birlikte değişerek devam edebilirdi.
Önemli olan geçmişi olduğu gibi saklamak değil, onun anlamını kaybetmeden geleceğe taşımaktı.
El Sanatları ve Emeğin Değeri
Kültürümüzün bir diğer önemli öğesi de el sanatlarıdır. Eskiden insanlar birçok ihtiyacını kendi emeğiyle karşılar, ortaya çıkardıkları ürünlere sabırlarını ve sevgilerini katarlardı.
Bir gün Kayseri’de eski bir çarşıyı gezerken el işi ürünler satan yaşlı bir amcayla karşılaştım. Yaptığı ürünleri anlatırken gözlerindeki gururu fark ettim. Onun için bunlar sadece satılacak eşyalar değildi. Her birinin içinde yılların deneyimi vardı.
O an çok etkilendim. Çünkü günümüzde hızın çok önemli olduğu bir zamanda, böyle sabır isteyen işlerin hâlâ yaşatılması bana umut verdi.
Kültürümüzün öğeleri arasında el emeği ve ustalık da önemli bir yere sahiptir. Dokuma, işlemecilik, ahşap işleri ve birçok geleneksel sanat dalı, geçmişten bugüne ulaşan değerlerimizdir.
Bayramlar ve Birlik Olmanın Güzelliği
Çocukluğumun en güzel anıları bayramlarla ilgilidir. Bayram sabahlarının heyecanını hiçbir şeye değişmem. Yeni kıyafetler giymek, büyüklerin ellerini öpmek, aile ziyaretlerine gitmek ve herkesin aynı sofrada toplanması bana her zaman özel hissettirirdi.
Son yıllarda bazı şeylerin değiştiğini görünce üzülüyorum. İnsanların yoğun hayat temposu nedeniyle eskisi kadar sık bir araya gelmemesi beni hayal kırıklığına uğratıyor.
Ama yine de umudumu kaybetmiyorum.
Geçen bayram ailemle birlikte uzun zamandır görmediğimiz akrabalarımızı ziyaret ettik. O gün yaşadığım mutluluğu tarif etmek zor. Eski sohbetler yeniden başladı, çocukların kahkahaları evin içine yayıldı.
İşte o an anladım ki bazı değerler tamamen kaybolmaz. Onları yaşatmak için sadece biraz çaba göstermek gerekir.
Cevi ekibi olarak “Kültürümüzün öğeleri nelerdir” konusunu sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyduk. Sağlıklı ve mutlu günler!
Kültürümüzü Korumak Geleceğe Bir Mektup Yazmaktır
O gece balkonumda oturup günlüğümü kapatırken içimde farklı bir duygu vardı. Başta hissettiğim endişenin yerini umut almıştı.
Kültürümüzün öğeleri nelerdir diye düşündüğümde artık tek bir cevap veremiyorum. Çünkü kültür; ailemiz, yemeklerimiz, dilimiz, sanatımız, geleneklerimiz, müziğimiz, inançlarımız, misafirperverliğimiz ve birbirimize verdiğimiz değerlerin tamamıdır.
Kültür sadece geçmişte kalan bir hatıra değildir. Biz onu her gün yeniden oluştururuz. Bir büyüğümüzü aradığımızda, bir sofrayı paylaştığımızda, bir türküyü söylediğimizde veya çocuklara geçmişimizi anlattığımızda kültürümüz yaşamaya devam eder.
Ben 25 yaşında biri olarak bazen değişen dünyaya yetişmekte zorlanıyorum. Bazen eski günleri özlüyorum, bazen geleceğin nasıl olacağını merak ediyorum. Ama içimde güçlü bir inanç var: Eğer değerlerimizi bilir ve onları sevgiyle taşırsak kültürümüz hiçbir zaman kaybolmaz.
Defterimin son sayfasına şu cümleyi yazdım:
“Ben geçmişten gelen bir hikâyenin devamıyım ve benim görevim bu hikâyeyi geleceğe ulaştırmak.”
Belki de kültürümüzün en güzel öğesi budur. İnsanların birbirine bıraktığı sevgi dolu izler…